Bilgisayarda Yüklü Yazılımları Temiz Kaldırma

guncellemekitabi.xyz

Windows'ta "Uygulamalar ve Özellikler" ekranından bir programı kaldırdığınızda, işletim sistemi çoğu zaman yalnızca yazılımın kendi kaldırma aracını (uninstaller) çağırır. Bu araç ne kadar dosya sileceğine kendisi karar verir; geliştirici tembellik ettiyse veya kasıtlı olarak ayar dosyalarını korumak istediyse diskte klasörler, kayıt defterinde onlarca anahtar ve bazen başlangıçta çalışan servisler geride kalır. Tek bir programda bu 10-20 MB'lık bir kalıntı gibi görünse de, yıllar içinde kurulup kaldırılan yüzlerce yazılımın toplamı hem gigabaytlarla ölçülen boş yer kaybına hem de kayıt defteri taramalarının yavaşlamasına dönüşür. Aşağıda yazılım kaldırma temiz bir şekilde nasıl yapılır, hangi yöntemin ne kadar iş gördüğü ve nerede durmanız gerektiği adım adım ele alınıyor.

Kaldırma Yöntemlerini Karşılaştırma

Aynı programı silmenin üç farklı yolu var ve bunların temizlik derinliği eşit değil. Aşağıdaki tablo, pratikte gözlemlenen farkları özetliyor:

Yöntem	Ne yapar	Geride ne kalır	Risk
Ayarlar > Uygulamalar	Programın kendi uninstaller'ını çalıştırır	AppData klasörleri, kayıt defteri anahtarları, servisler	Çok düşük
Denetim Masası > Programlar ve Özellikler	Aynı işlem, ek olarak MSI onarım seçeneği	Benzer kalıntılar	Çok düşük
Üçüncü parti kaldırıcı	Kurulumu izler, sonrasında disk ve kayıt defteri taraması yapar	Genellikle çok az	Orta – yanlış eşleşme mümkün

Mantıklı sıralama şu: önce resmi uninstaller'ı çalıştır, ardından kalanları elle veya kontrollü bir araçla topla. Doğrudan klasör silmekle başlamak en kötü seçenek; çünkü kayıt defterinde "kurulu" kaydı durduğu için yeniden kurulum sırasında hata alırsınız.

Sıralı temel akış

Programı kapatın, sistem tepsisinde arka planda çalışan simgesini de "Çıkış" ile sonlandırın.
Ayarlar > Uygulamalar > Yüklü uygulamalar listesinden kaldırın.
Kaldırma sihirbazında "ayarlarımı sakla" benzeri kutu varsa işaretini kaldırın.
İstenirse yeniden başlatın; bazı dosyalar ancak açılışta silinir.
Yeniden başlatmadan sonra kalıntı taramasına geçin.

Disk Üzerindeki Kalıntıları Bulma

Yazılımlar dosyalarını tahmin edilebilir dört-beş konuma bırakır. Dosya Gezgini'nin adres çubuğuna aşağıdaki yolları yazıp program adıyla eşleşen klasörleri kontrol edin:

C:\Program Files ve C:\Program Files (x86) – kurulum kök klasörü
%AppData% – kullanıcı ayarları, profiller, oturum bilgileri
%LocalAppData% – önbellek, günlük dosyaları, güncelleme paketleri (genelde en şişkin olan burasıdır)
%ProgramData% – tüm kullanıcılar için ortak veriler, lisans dosyaları
%Temp% – yarım kalmış kurulum artıkları

Bir oyun veya tasarım programında LocalAppData altındaki önbellek klasörünün tek başına birkaç gigabayta ulaşması sık görülür. Bu nedenle kaldırma işlemi, depolama alanı boşaltmaya yönelik çalışmalarla doğal olarak örtüşür. Silmeden önce klasör adını okuyun: "Microsoft", "NVIDIA" gibi ortak üretici klasörlerinin içinde başka ürünlerin verileri de olabilir; kökü değil, ürüne ait alt klasörü silin.

Emin olamadığınız bir klasörü hemen silmek yerine adının sonuna ".old" ekleyin. Bir hafta boyunca sistem ve diğer programlar sorunsuz çalışıyorsa silin. Bu yöntem, geri getirilemeyecek bir hata yapma olasılığını neredeyse sıfıra indirir.

Kayıt Defterini Düzenlemek

Kayıt defteri (Registry) düzenlemesi bu işin en hassas kısmıdır, bu yüzden sıra en sona bırakılır. Önce regedit açılır, Dosya menüsünden Dışa Aktar ile tüm kayıt defterinin yedeği alınır; ayrıca bir sistem geri yükleme noktası oluşturmak ikinci güvenlik ağı olur.

Ardından Ctrl+F ile program veya üretici adı aranır. Aramayı şu ana dallarda yürütmek yeterlidir:

HKEY_CURRENT_USER\Software – kullanıcıya özel ayarlar
HKEY_LOCAL_MACHINE\SOFTWARE ve altındaki WOW6432Node – 64 ve 32 bit uygulama kayıtları
...\Microsoft\Windows\CurrentVersion\Uninstall – listede hayalet gibi görünen kayıtlar
...\CurrentVersion\Run – başlangıçta çalışmaya devam eden kalıntı komutlar

Yalnızca adı doğrudan kaldırdığınız ürüne ait olan anahtarları silin. "Windows", "Class", "CLSID" gibi genel adlar taşıyan dallarda tek tek değer silmeye kalkışmak, kazandıracağı birkaç kilobayta değmez. Run anahtarındaki artık girdileri temizlemek ise ölçülebilir bir kazanç sağlar; açılışta var olmayan bir dosyayı çağıran girdiler, oturum açma süresini uzatır. Bilgisayar açılışını hızlandırmaya yönelik çalışmalarda bu adım sık sık karşınıza çıkar.

Zorlu Vakalar: Kaldırılamayan Yazılımlar

Bazı programlar listede görünür ama kaldırılmaz; uninstaller dosyası silinmiştir veya MSI paketi bozulmuştur. Sırayla denenecek yöntemler:

İçerik